Wie AI akten wil laten opstellen, wil vooral tijd winnen op het repetitieve voorbereidende werk: standaardteksten, controles en samenvattingen. Dat kan, zolang de notaris elke akte zelf beoordeelt en vaststelt. AI levert een concept of een controle; de verantwoordelijkheid blijft bij de notaris.
Wat betekent AI akten opstellen in de praktijk?
Bij AI akten opstellen denken veel mensen aan een systeem dat een akte kant-en-klaar produceert. In de praktijk gaat het om ondersteuning in stappen: gegevens uit een intake ordenen, een concept samenstellen op basis van een eigen modelakte en het resultaat controleren op ontbrekende of afwijkende onderdelen.
Zoekopdrachten als "ai ondersteuning bij akten", "ai controle akten notaris" en "ai samenvatten akten" laten zien dat notariskantoren vooral hier naar op zoek zijn: hulp bij voorbereiding, controle en samenvatting. Niet: een vervanging van de juridische afweging.
Waar AI de notaris wél kan helpen
Deze toepassingen zijn het meest realistisch, mits je ze goed afschermt:
- Intakegegevens structureren. Gegevens uit e-mails, formulieren en bijlagen ordenen tot een overzichtelijk dossier.
- Concepten voorbereiden op basis van eigen modellen. AI vult jouw eigen modelakte aan met de gegevens uit het dossier, in plaats van een tekst uit het niets te schrijven.
- Concepten controleren. Laat AI vergelijken met de intake en de modelakte: staan namen, bedragen en kadastrale gegevens overal gelijk?
- Akten en bijlagen samenvatten. Handig om snel te zien wat er in een omvangrijk dossier staat.
- Correspondentie voorbereiden. Een eerste opzet van een begeleidende brief of e-mail, die de notaris nakijkt.
Meer over het zoeken en samenvatten in dossiers lees je in ons artikel over AI voor notarissen en over AI voor dossierbeheer.
Waarom de controle bij de notaris blijft
De KNB heeft in november 2025 de AI-weegschaal gepubliceerd, een afwegingskader waarmee notarissen de inzet van AI kunnen beoordelen. Deel 2 van dat kader werkt scenario's en beoordelingsvragen uit, met als uitgangspunt dat de notaris verantwoordelijk is en betekenisvol menselijk toezicht houdt.
Voor concept-akten betekent dat drie dingen:
- Een AI-concept is nooit een eindproduct. De notaris leest, toetst en stelt de akte vast.
- Je moet kunnen uitleggen hoe een suggestie tot stand kwam, of in elk geval waar de gegevens vandaan komen.
- Je legt vast wie wat heeft gecontroleerd, zodat je kantoor kan aantonen dat er menselijke controle was.
De KNB noemt in de AI-weegschaal ook dat notarissen kritisch moeten zijn op leveranciers die beloven dat een concept-akte in minuten uit een intake rolt. Vraag dan door naar datalocatie, gebruik van jouw data voor training en de mogelijkheid tot menselijk toezicht.
Vertrouwelijkheid en AVG: wat mag er wel en niet in een AI-tool?
Akten en dossiers bevatten persoonsgegevens en vaak bijzonder gevoelige informatie. Volgens het KNB-kader zijn gratis, kant-en-klare AI-tools met onduidelijke privacybescherming ongeschikt, evenals oplossingen waarin je zomaar hele mappen met dossiers uploadt zonder inzicht in wat er met de gegevens gebeurt.
Praktische vragen die je aan elke leverancier stelt:
- Waar worden gegevens opgeslagen en verwerkt?
- Wordt onze input gebruikt om het model te trainen?
- Is er een verwerkersovereenkomst?
- Kunnen we bewaartermijnen instellen en gegevens laten verwijderen?
Hoe je dit kiest en vastlegt, lees je in AVG-proof AI-tools kiezen.
Wat vraagt de AI-verordening van je kantoor?
Sinds februari 2025 geldt de plicht tot AI-geletterdheid: medewerkers die met AI werken, moeten begrijpen wat ze gebruiken. De KNB benadrukt dat notarissen en medewerkers AI-toepassingen moeten kunnen herkennen en verantwoord gebruiken, en start op 12 oktober 2026 met een online AI-basistraining voor notarissen.
Voor hoog-risicosystemen was 2 augustus 2026 oorspronkelijk de datum. Op 7 mei 2026 bereikten de Europese wetgevers een voorlopig politiek akkoord om die verplichtingen uit te stellen tot 2 december 2027 voor zelfstandige systemen. Dat akkoord moest nog formeel worden bevestigd; controleer dus de actuele stand. Of jouw toepassing onder hoog risico valt, hangt af van het gebruik. Leg daarom je AI-toepassingen vast in een register, zoals we beschrijven in AI-beleid opstellen voor je bedrijf.
Een werkbare aanpak in vier stappen
- Begin met één akte-type. Kies een terugkerende, weinig complexe akte en werk met je eigen modelakte.
- Bepaal wat AI mag doen. Alleen voorbereiden en controleren, nooit vaststellen.
- Kies een afgeschermde omgeving. Met verwerkersovereenkomst en duidelijke afspraken over datalocatie.
- Meet en evalueer. Houd bij hoeveel tijd het scheelt en welke fouten de controle opving.
Veelgestelde vragen
Mag een notaris AI akten laten opstellen?
Er is geen verbod, maar de notaris blijft volledig verantwoordelijk. AI kan een concept voorbereiden of controleren; de notaris beoordeelt en stelt de akte vast.
Welke AI-ondersteuning bij akten is het meest geschikt?
Voorbereiden op basis van eigen modelakten, controleren op afwijkingen en samenvatten van dossiers. Alles onder menselijk toezicht en in een afgeschermde omgeving.
Kan ik gewone AI-chatbots gebruiken voor cliëntdossiers?
Volgens het KNB-afwegingskader zijn gratis, kant-en-klare tools met onduidelijke privacybescherming niet geschikt voor vertrouwelijke gegevens.
Wat kost AI voor een notariskantoor?
Dat hangt af van de oplossing en de mate van maatwerk. Vraag altijd een offerte inclusief implementatie, beveiliging en onderhoud.