AI-training voor medewerkers: zo maak je je team AI-geletterd

Een AI-training voor medewerkers zorgt ervoor dat je team AI-tools veilig, slim en met verstand gebruikt. En het is meer dan een goed idee: sinds 2 februari 2025 vraagt de AI-verordening van elke organisatie die AI inzet, dat ze werkt aan de AI-geletterdheid van haar mensen. In dit artikel lees je wat dat in 2026 concreet betekent, hoe je een AI-training voor medewerkers opzet en wanneer een training op locatie de beste keuze is.

Waarom AI-training voor medewerkers nu op de agenda hoort

In veel bedrijven gebruiken medewerkers allang ChatGPT, Copilot of Gemini, vaak op eigen initiatief. Dat levert snelheid op, maar ook risico's: klantgegevens die in een gratis tool belanden, teksten die niemand controleert en antwoorden die overtuigend klinken maar niet kloppen. Een gerichte training haalt dat gebruik uit de schaduw en maakt het beter.

Daar komt de wet bij. Artikel 4 van de AI-verordening (de EU AI Act) verplicht zowel aanbieders als gebruikers van AI-systemen om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van hun personeel. Dat geldt ongeacht de omvang van je bedrijf: ook een MKB-bedrijf dat alleen Copilot of ChatGPT gebruikt, valt eronder. Lees voor de bredere context ook ons artikel over de EU AI Act voor het MKB.

Wat de AI-verordening sinds 2026 precies vraagt

De verplichting rond AI-geletterdheid is in 2026 op twee punten veranderd.

De tekst is aangepast. Met de zogeheten Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, is artikel 4 herschreven. Die wijziging geldt sinds 27 juli 2026. Waar eerst stond dat organisaties naar beste vermogen moesten zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid, vraagt de nieuwe tekst om maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen. Het is daarmee een inspanningsverplichting: je hoeft niet te garanderen dat iedere medewerker een bepaald niveau haalt, maar je moet wel aantoonbaar werk maken van scholing en begeleiding.

Het toezicht komt op gang. Sinds augustus 2026 is het toezicht op artikel 4 een taak van nationale toezichthouders, niet van het Europese AI Office. In Nederland wordt de Uitvoeringswet AI-verordening nog voorbereid. In het conceptvoorstel wordt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) genoemd als toezichthouder voor AI-geletterdheid, met herstelsancties zoals een last onder dwangsom in plaats van een boete. Zolang die wet er niet is, liggen de precieze handhavingsbevoegdheden nog niet vast.

Wat niet verandert: de verplichting geldt nog steeds, ook voor mensen die namens jou met AI werken, zoals ingehuurde krachten of dienstverleners. Een certificaat of een aparte AI-functionaris is niet verplicht. Een interne vastlegging van wat je hebt gedaan, volstaat.

Wat een goede AI-training voor medewerkers bevat

Er is geen vast lesprogramma voorgeschreven. De inhoud moet passen bij de tools die je gebruikt, de risico's daarvan en de rol en voorkennis van je mensen. In de praktijk komen deze onderdelen in vrijwel elke goede training terug:

• Hoe AI werkt en waar het misgaat. Medewerkers begrijpen dat een taalmodel voorspelt in plaats van weet, en waarom het soms met grote stelligheid onzin produceert.
• Goede opdrachten geven. De kwaliteit van de uitkomst hangt sterk af van de opdracht. Met een vaste opbouw van context, taak en gewenst resultaat haal je direct meer uit elke tool. In AI opdrachten geven lees je hoe dat werkt.
• Privacy en vertrouwelijkheid. Welke gegevens wel en niet in welke tool mogen, en waarom een zakelijke licentie iets anders is dan een gratis account. Zie ook AI en AVG: wat mag wel en niet.
• Controleren en verantwoorden. De mens blijft verantwoordelijk voor wat er met AI-uitvoer gebeurt. Medewerkers leren feiten checken en bronnen nalopen.
• Toepassingen in het eigen werk. De grootste winst zit in oefenen met echte taken: een offerte, een klantmail, een verslag of een samenvatting van een lang document.

In vier stappen naar een AI-training die past

De AP heeft twee handreikingen gepubliceerd: Aan de slag met AI-geletterdheid en, in oktober 2025, Verder bouwen aan AI-geletterdheid, met een meerjarige aanpak. De kern laat zich vertalen naar vier stappen die ook voor een klein bedrijf goed werkbaar zijn.

1. Inventariseer. Breng in kaart welke AI-tools er in je organisatie worden gebruikt, door wie en waarvoor. Vergeet de tools niet die medewerkers zelf hebben aangezet.
2. Bepaal het doel. Niet iedereen heeft hetzelfde nodig. Iedereen moet de basis kennen, maar een medewerker die dagelijks klantdata verwerkt met AI vraagt om meer verdieping dan iemand die af en toe een mail laat herschrijven.
3. Voer uit. Kies de vorm die bij je team past: een interne sessie, een training op locatie of een combinatie met korte vervolgsessies. Leg tegelijk vast welke tools en gegevens zijn toegestaan; een AI-beleid opstellen en trainen versterken elkaar.
4. Evalueer en leg vast. Houd bij wie welke training heeft gevolgd en wat de inhoud was. Kijk periodiek of het nog past, want tools en risico's veranderen snel.

AI-training op locatie of op afstand?

Een AI-training op locatie, bij jou op kantoor, heeft een duidelijk voordeel: je werkt met je eigen tools, je eigen documenten en de vragen die in jouw bedrijf spelen. Medewerkers durven sneller te vragen wat ze echt niet snappen, en er ontstaat direct een gedeelde taal over wat wel en niet mag.

Een online training of e-learning is flexibeler en vaak goedkoper per persoon, maar blijft algemener. Voor de basiskennis kan dat prima werken. Voor het vertalen naar het eigen werk werkt een praktische sessie, samen aan tafel, doorgaans beter.

Veel organisaties combineren daarom beide: een korte basismodule voor iedereen, gevolgd door een praktijksessie per team. Wie eerst wil proeven hoe andere ondernemers AI inzetten, kan aanschuiven bij een van de gratis ochtenden van AI-Tafel, waar dat soort praktijkvoorbeelden centraal staan.

Veelgestelde vragen

Is een AI-training voor medewerkers verplicht?

Artikel 4 van de AI-verordening verplicht organisaties die AI gebruiken om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun medewerkers ondersteunen. Een training is niet letterlijk voorgeschreven, maar is wel de meest voor de hand liggende manier om aan die verplichting te voldoen.

Geldt de verplichting ook voor kleine bedrijven?

Ja. De verplichting geldt ongeacht de omvang van de organisatie. Ook een MKB-bedrijf dat alleen ChatGPT of Copilot gebruikt, moet werk maken van de AI-geletterdheid van zijn mensen.

Heb je een certificaat nodig om aan te tonen dat je team AI-geletterd is?

Nee. Een certificaat of een aparte AI-functionaris is niet vereist. Een interne vastlegging van de maatregelen die je hebt genomen, zoals wie welke training heeft gevolgd, is voldoende.

Wat is het verschil tussen een AI-training op locatie en een online training?

Een training op locatie werkt met je eigen tools, documenten en praktijkvragen en is daardoor direct toepasbaar. Een online training is flexibeler en geschikt voor algemene basiskennis, maar sluit minder goed aan op het werk binnen jouw bedrijf.

Wat is er met de Digital Omnibus veranderd aan AI-geletterdheid?

Sinds 27 juli 2026 vraagt artikel 4 om maatregelen die AI-geletterdheid ondersteunen, in plaats van het waarborgen van een toereikend niveau. Het blijft een verplichting, maar je hoeft geen bepaald kennisniveau per medewerker te garanderen.