AI correspondentie bij de notaris klinkt als een snelle winst: brieven, e-mails en intakevragen kosten een kantoor elke dag uren. Toch is dit precies het terrein waar de KNB voorzichtig is, omdat cliëntcontact vrijwel altijd vertrouwelijke gegevens bevat. In dit artikel lees je waar AI je bij correspondentie en de intake van cliënten wél helpt, waar je (nog) moet afblijven en hoe je dat verschil in je werkwijze vastlegt.
Waarom correspondentie en intake zoveel tijd kosten
Een gemiddeld dossier begint met een telefoontje of mail, gevolgd door een intake, een vragenlijst, een opdrachtbevestiging, een checklist met aan te leveren stukken en daarna een reeks brieven en mails tot aan het passeren. Veel van die teksten lijken op elkaar, maar moeten telkens worden aangepast aan de situatie van de cliënt. Juist dat herhalende, tekstzware werk is waar AI sterk in is.
Daar staat tegenover dat bijna elke brief of intake persoonsgegevens en dossierinformatie bevat. De notaris en iedereen die onder zijn verantwoordelijkheid werkt, zijn op grond van artikel 22 van de Wet op het notarisambt (Wna) tot geheimhouding verplicht. Die combinatie maakt dat je bij AI voor cliëntcontact eerst moet kijken welke tekst je maakt, en pas daarna met welke tool.
Wat de KNB zegt over AI en cliëntcorrespondentie
De KNB heeft met de AI-weegschaal een afwegingskader voor het notariaat gepubliceerd. Deel II, versie 1.0 van oktober 2025, werkt praktijkvoorbeelden uit. Daarin staat een systeem dat concept-mails en -brieven voor cliënten opstelt, net als het automatisch uitschrijven van een gesprek met een cliënt (spraak naar tekst).
Het advies is duidelijk: voor taken binnen een zaak, zoals cliëntcorrespondentie met persoonsgegevens en transcriptie van cliëntgesprekken, vindt de KNB het op dit moment niet wenselijk om AI-systemen te gebruiken. De beveiliging is volgens het kader onvoldoende gegarandeerd en de notaris moet de geheimhouding kunnen waarborgen. Taken buiten een zaak kunnen wel, zolang je geen gevoelige gegevens invoert.
De weegschaal vraagt daarnaast om vier toetsen bij elke toepassing: is het systeem veilig, transparant, betrouwbaar, en heb je zelf voldoende kennis om het te begrijpen? De notaris blijft eindverantwoordelijk en neemt uitkomsten nooit klakkeloos over. In ons artikel over AI-compliance in het notariaat lees je hoe dit kader zich verhoudt tot de AVG en de AI-verordening.
Waar AI bij correspondentie wél helpt
De grens van de KNB laat meer ruimte dan je misschien denkt. Alles wat je maakt zonder dossiergegevens valt buiten een zaak. Denk aan:
- Standaardbrieven en modelmails herschrijven. Laat AI je bestaande sjablonen voor bijvoorbeeld een opdrachtbevestiging of een uitnodiging voor het passeren begrijpelijker maken, op B1-niveau of in een vriendelijkere toon. Je werkt met lege velden in plaats van namen en adressen.
- Uitleg van procedures. Teksten die uitleggen wat een levering, een samenlevingscontract of een testament inhoudt, kun je met AI opstellen en daarna zelf inhoudelijk controleren.
- Checklists met aan te leveren stukken. Een overzicht per type dossier (koopwoning, oprichting bv, levenstestament) is generiek en dus een goede kandidaat.
- Vertalingen van algemene informatie. Voor cliënten die het Nederlands minder goed beheersen kun je generieke uitlegteksten laten vertalen, mits een deskundige de vertaling controleert.
- Veelgestelde vragen op je website. De KNB noemt zelf een websitechatbot met vooraf opgestelde antwoorden op veelgestelde vragen als voorbeeld, met een doorstuurmogelijkheid naar de inbox van het kantoor.
Bij al deze toepassingen bouw je een bibliotheek van goede, gecontroleerde basisteksten op. Medewerkers vullen die vervolgens zelf aan met de gegevens van de cliënt, in je eigen kantoorsoftware. Zo versnelt AI het schrijfwerk zonder dat er dossierinformatie in een AI-tool belandt. Meer algemene tips voor slim mailen vind je in ons artikel over AI voor e-mail.
AI bij de intake van cliënten: structuur in plaats van inhoud
Bij de intake van cliënten in het notariaat is dezelfde scheiding bruikbaar. AI helpt vooral bij het ontwerpen van je intakeproces, niet bij het verwerken van de antwoorden van een specifieke cliënt.
Betere intakeformulieren en vragenlijsten
Laat AI meedenken over je vragenlijsten: welke vragen ontbreken bij een testamentsbespreking, welke formulering is voor een leek onduidelijk, in welke volgorde stel je de vragen het logischst? Het resultaat is een generiek formulier dat je daarna in je eigen, beveiligde omgeving gebruikt.
Voorbereiding van het intakegesprek
Een gespreksleidraad per dossiertype, met aandachtspunten en vervolgvragen, is generieke kennis. Die kun je met AI opstellen en met je eigen ervaring aanscherpen. Het gesprek zelf en de verslaglegging met cliëntgegevens horen volgens het huidige KNB-advies niet in een AI-systeem.
Cliëntenonderzoek blijft mensenwerk
De intake is ook het moment van het cliëntenonderzoek onder de Wwft. Die wettelijke plicht ligt bij de notaris en verandert niet doordat je AI gebruikt. AI kan je hooguit helpen om je interne werkinstructie over de te volgen stappen helder op te schrijven.
Een websitechatbot: let op de transparantieplicht
Wie een chatbot op de website zet voor algemene vragen, krijgt met de AI-verordening te maken. Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50: een AI-systeem dat rechtstreeks met mensen communiceert, moet duidelijk maken dat de bezoeker met AI praat, uiterlijk bij de eerste interactie. Die plicht ligt formeel bij de aanbieder van het systeem, maar als kantoor controleer je of de chatbot die melding toont. De Digital Omnibus van juli 2026 heeft deze datum niet verschoven.
Houd de chatbot daarnaast strikt bij algemene informatie. De KNB wijst op het risico dat een systeem een antwoord verzint als de vraag buiten de vooraf ingestelde onderwerpen valt. Een vaste lijst met gecontroleerde antwoorden en een doorverwijzing naar een medewerker is daarom veiliger dan een vrij pratende assistent. Hoe je zo'n bot opzet, lees je in ons artikel over een AI-chatbot voor klantenservice.
Zo leg je de afspraken vast in je kantoor
Het verschil tussen "binnen" en "buiten een zaak" werkt alleen als iedereen op kantoor het kent. Neem daarom in je AI-beleid op:
- welke soorten teksten met AI gemaakt mogen worden (sjablonen, uitleg, checklists) en welke niet (brieven en mails met cliënt- of dossiergegevens, gespreksverslagen);
- welke tools zijn toegestaan, nadat je de leverancier hebt gevraagd wie toegang heeft tot de gegevens, hoe lang ze worden bewaard en of ze voor training worden gebruikt;
- dat elke AI-tekst door een medewerker wordt gecontroleerd voordat hij naar een cliënt gaat;
- hoe je cliënten informeert over het gebruik van AI. De KNB verwacht dat de notaris daar open over is en noemt als voorbeeld een korte noot onder een brief.
Een uitgewerkte opzet vind je in ons stappenplan voor een AI-beleid voor je notariskantoor. Wil je de ervaringen van andere kantoren en ondernemers horen, dan is een ochtend aan de AI-Tafel een laagdrempelige plek om voorbeelden uit te wisselen.
Wanneer kan er meer?
Het KNB-advies is een momentopname: de voorbeelden zijn uitdrukkelijk gebaseerd op de stand van de techniek in oktober 2025. Beveiliging en contractuele waarborgen van AI-leveranciers ontwikkelen zich snel, dus volg de publicaties van de KNB in de reeks Digitaal Notariaat. Tot die tijd haal je met generieke sjablonen, betere vragenlijsten en een afgebakende websitechatbot al een groot deel van de tijdwinst binnen, zonder concessies aan de geheimhouding.
Veelgestelde vragen
Mag een notaris AI gebruiken voor correspondentie met cliënten?
Voor brieven en mails met persoons- of dossiergegevens vindt de KNB het gebruik van AI op dit moment niet wenselijk. Voor generieke sjablonen, uitlegteksten en checklists zonder cliëntgegevens kan AI wel worden ingezet, mits een medewerker het resultaat controleert.
Kan AI helpen bij de intake van cliënten in het notariaat?
Ja, vooral bij het ontwerpen van intakeformulieren, vragenlijsten en gespreksleidraden. De antwoorden en gespreksverslagen van een concrete cliënt horen volgens het huidige KNB-advies niet in een AI-systeem.
Moet een notariskantoor melden dat een websitechatbot AI gebruikt?
Ja. Sinds 2 augustus 2026 verplicht artikel 50 van de AI-verordening dat bezoekers uiterlijk bij de eerste interactie weten dat ze met een AI-systeem communiceren. Controleer of je chatbot die melding duidelijk toont.
Geldt de geheimhoudingsplicht ook voor medewerkers die AI gebruiken?
Ja. Artikel 22 Wna verplicht niet alleen de notaris, maar ook de personen die onder zijn verantwoordelijkheid werken tot geheimhouding. Dat geldt dus ook als een medewerker een AI-tool gebruikt.
Job zit ook aan tafel op 20 januari. Stel je vraag daar.
Reserveer een stoel